Scroll een paar minuten door TikTok en de kans is groot dat je een "glow up"-filmpje tegenkomt. Een jongen van negentien die zijn kaaklijn traint met een kauwtoestel, of een ander die stap voor stap uitlegt hoe je je gezicht "optimaliseert". Dat hele fenomeen heet looksmaxxing, en het groeit hard onder jonge mannen. Niet alleen in Amerika, ook in Nederland duiken de video's op, met tips die variëren van onschuldig tot behoorlijk risicovol. Soms gaat het over niet meer dan goede gewoontes, soms over ingrepen waarvan je je afvraagt wie dat als eerste heeft uitgeprobeerd. Wat is het precies, en moet je je zorgen maken?
Wat looksmaxxing precies betekent
Looksmaxxing draait om het zo veel mogelijk verbeteren van je fysieke uiterlijk, legt social-media-expert Joey Scheufler uit in een toelichting bij BNNVARA. Het idee ontstond ongeveer twintig jaar geleden op online forums, waar onzekere jonge mannen elkaar vonden en tips uitwisselden over wat ze aan hun uiterlijk konden doen. Op social media is het inmiddels uitgegroeid tot een eigen subcultuur, compleet met eigen jargon en miljoenen views.
Wat opvalt: voor mannen is dit relatief nieuw terrein. Vrouwen worstelen al eeuwen met schoonheidsidealen, van korsetten tot ingrepen zoals borstvergrotingen en Brazilian Butt Lifts. Mannen bleven daar grotendeels buiten beeld, maar dat verandert nu snel. De druk om er op een bepaalde manier uit te zien is niet nieuw, alleen de doelgroep die zich daar druk om maakt is verschoven, en dat gaat via een telefoonscherm in plaats van een tijdschrift.
Softmaxxen en hardmaxxen zijn niet hetzelfde
Binnen looksmaxxing bestaat een scherp onderscheid. Softmaxxen gaat over dingen die je toch al zou moeten doen: genoeg water drinken, op tijd slapen en je huid goed verzorgen. Niks engs aan, het is in essentie een strengere versie van de skinimalism-aanpak die al langer populair is.
Hardmaxxen is een ander verhaal. Daaronder vallen tanden bleken, een beugel of een haarimplantaat, maar ook kaaktrainers, fillers, botox en cosmetische chirurgie. Een kaaktrainer is zo'n rubberen balletje dat je urenlang op je kiezen moet bijten, met de belofte dat je kaaklijn daardoor scherper wordt. In de extreemste hoek van de community duiken zelfs technieken op waarbij jongens zichzelf in het gezicht slaan om botten te "vormen", of operaties ondergaan om een paar centimeter langer te worden en zo bijvoorbeeld 1,80 meter te halen. Die laatste categorie heeft weinig meer met verzorging te maken en alles met risico.
Waarom dit nu zo hard groeit
Drie dingen versterken elkaar. Ten eerste is er altijd wel een nieuwe ingreep of techniek te vinden die belooft je uiterlijk te verbeteren. Ten tweede werken algoritmes stevig mee: een extreme voor-en-na-transformatie scoort veel beter dan een filmpje over gewoon elke dag water drinken, waardoor precies die extreme video's de toon zetten. En ten derde maakt het eindeloos terugkijken van je eigen gezicht op camera je vaak onzekerder, niet zekerder.
Diezelfde TikTok-logica zie je terug bij andere trends waarbij jongens hun informatie liever van een filmpje dan van een arts halen. Zo schreven we eerder al over mannen die zichzelf via TikTok een diagnose stellen, met alle risico's die daarbij horen.
Wat experts hierover waarschuwen
Onderzoeker Anne Landvreugd van de Universiteit Leiden zegt in een video van NOS Stories dat looksmaxxing "ernstige gevolgen" kan hebben, zowel lichamelijk als mentaal. Zo'n trend kan ervoor zorgen dat jongens voortdurend bezig zijn met het idee dat ze anders moeten uitzien dan ze nu zijn.
Scheufler trekt in zijn eigen analyse een vergelijkbare conclusie. Hij waarschuwt dat het tempo waarin de trend zich verspreidt "niet goed" kan zijn, en noemt daarbij een risico dat weinig mensen benoemen: een monocultuur, waarin jongens door dezelfde algoritmes en dezelfde "ideale" kaaklijn steeds meer op elkaar gaan lijken. Zijn advies is simpel: vraag jezelf af of je nog gelukkiger wordt van je social-mediagebruik. Zo niet, dan is het tijd om daar iets aan te veranderen.
Blijf bij de basis en je zit meestal goed
Je hoeft niet meteen bang te zijn voor elke video die voorbijkomt. Softmaxxen, dus goed slapen, genoeg drinken en je huid serieus nemen, is prima en verschilt weinig van andere verzorgingstrends die al jaren meegaan. Daar wordt niemand slechter van.
Het wordt pas problematisch zodra je het gevoel krijgt dat je uiterlijk continu niet goed genoeg is, of zodra je overweegt om pijn te lijden of te opereren omdat een filmpje dat aanraadt. Dan is het slimmer om het scherm even weg te leggen dan de volgende ingreep te zoeken.
Een handige vuistregel: zodra een tip je geld, pijn of een arts kost, is het geen verzorging meer maar een ingreep. Vraag jezelf dan af of je dat doet omdat je het zelf wilt, of omdat een algoritme je dat al tien keer heeft voorgehouden. Dat onderscheid maakt het verschil tussen een gezonde gewoonte en een obsessie die je leven gaat beheersen.